Jednoosobowa działalność gospodarcza płaci trzy obowiązkowe rzeczy: podatek dochodowy PIT, składki społeczne ZUS i składkę zdrowotną. PIT można płacić według skali (12 % i 32 %), podatkiem liniowym 19 % od dochodu albo ryczałtem od przychodu — w handlu 3 %. W 2026 roku pełne składki społeczne to 1 926,76 zł miesięcznie, minimalna zdrowotna — 432,54 zł. VAT dochodzi, gdy sprzedaż w roku przekroczy 240 000 zł.
Formę opodatkowania wybiera się raz na rok, a błąd kosztuje tysiące złotych: ta sama firma może zapłacić 13 608 albo 22 327 zł rocznie zależnie od wyboru. Niżej — każda płatność z kwotami na 2026 rok, rachunek trzech form na jednym umownym sklepie i zasada, po której widać, która forma jest tańsza właśnie dla Ciebie.
Kiedy ludzie szukają, jaką formę opodatkowania wybrać
Zwykle ktoś zakłada firmę — sklep internetowy, sprzedaż na Allegro, usługi — albo kończy pierwszy rok i zastanawia się nad zmianą. Szuka „jaka forma opodatkowania 2026” i „ryczałt czy liniowy”, a potem pyta: „od jakiej kwoty opłaca się liniowy”, „ile wynosi składka zdrowotna”, „jak przejść z ryczałtu na liniowy”.
Najczęściej porównuje się stawki: 3 % wygląda taniej niż 19 %. Ale stawki liczy się od różnych podstaw — ryczałt od przychodu, liniowy od dochodu — więc porównywać można tylko kwoty na własnych liczbach.
Jakie podatki płaci JDG i jakie są formy PIT
PIT płaci się w jednej z trzech form, a od formy zależy i stawka, i składka zdrowotna. Karta podatkowa dla nowych firm jest niedostępna.
| Skala podatkowa | Podatek liniowy | Ryczałt | |
|---|---|---|---|
| Od czego się liczy | Dochód: przychód minus koszty | Dochód: przychód minus koszty | Przychód, kosztów się nie odlicza |
| Stawka | 12 % do 120 000 zł, 32 % od nadwyżki; podatek zmniejsza się o 3 600 zł, więc pierwsze 30 000 zł dochodu jest bez podatku | 19 % od każdej kwoty, bez kwoty wolnej | Zależy od działalności: 3 % — handel, 8,5–17 % — większość usług |
| Składka zdrowotna | 9 % dochodu, nie mniej niż 432,54 zł miesięcznie | 4,9 % dochodu, nie mniej niż 432,54 zł; zapłaconą składkę odlicza się od dochodu w granicach rocznego limitu | Stała według progu przychodu: 498,35 / 830,58 / 1 495,04 zł miesięcznie; 50 % zapłaconej odlicza się od przychodu |
| Komu pasuje | Niewielki dochód, duże koszty | Dochód stale wyraźnie powyżej 120 000 zł | Wysoka marża, mało kosztów |
Ryczałt można wybrać, jeśli przychód za 2025 rok nie przekroczył 2 000 000 € (8 517 200 zł). Formę zmienia się raz w roku: oświadczenie do 20. dnia miesiąca po pierwszym przychodzie w roku, przez CEIDG lub urząd skarbowy. Tak samo przechodzi się z ryczałtu na liniowy i odwrotnie.
Ile płaci się ZUS w 2026 roku
Nowy przedsiębiorca płaci składki społeczne w trzech etapach: 6 miesięcy nic, 24 miesiące obniżone, potem pełne. Składka zdrowotna — od pierwszego miesiąca, bez ulg.
| Etap | Od jakiej podstawy | Kwota, zł |
|---|---|---|
| Ulga na start, pierwsze 6 pełnych miesięcy | — | 0 |
| Preferencyjne składki, kolejne 24 miesiące | 1 441,80 zł (30 % płacy minimalnej 4 806 zł) | 456,18 z dobrowolną chorobową |
| Pełne składki | 5 652 zł (60 % prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia) | 1 926,76: emerytalna 1 103,27, rentowa 452,16, chorobowa 138,47, wypadkowa 94,39, Fundusz Pracy 138,47 |
Ulgi przysługują, jeśli zakładasz firmę pierwszy raz albo minęło 60 miesięcy od zamknięcia poprzedniej i nie pracujesz w ramach firmy dla byłego pracodawcy. Po 24 miesiącach preferencyjnych przy niewielkim przychodzie można przejść na Mały ZUS Plus. Terminy i rachunek oszczędności — w artykule ulga na start i mały ZUS.
Składki społeczne się odlicza: przy skali i liniowym — od dochodu, przy ryczałcie — od przychodu. ZUS i zaliczki na PIT płaci się do 20. dnia następnego miesiąca.
Ile podatku zapłaci sklep: trzy formy na tych samych liczbach
Policz wszystkie trzy formy na swoich liczbach i porównaj sumę za rok: PIT + składki społeczne + składka zdrowotna. Wzory:
- Skala: podstawa = dochód − ZUS; PIT = podstawa × 12 % − 3 600; zdrowotna = max(podstawa × 9 %, 5 190,48).
- Liniowy: zdrowotna = max(podstawa × 4,9 %, 5 190,48); PIT = (podstawa − zdrowotna) × 19 %.
- Ryczałt 3 %: PIT = (przychód − ZUS − 50 % zdrowotnej) × 3 %; zdrowotna — według progu przychodu.
Przykład umowny do arytmetyki, liczby nie są danymi rynkowymi. Sklep internetowy w drugim roku działalności, preferencyjne składki 456,18 zł miesięcznie, czyli 5 474,16 zł rocznie. Przychód 240 000 zł rocznie, zakup towaru i reklama — 180 000 zł, dochód 60 000 zł. Przychód przekracza 60 000 zł, więc zdrowotna na ryczałcie to 830,58 zł miesięcznie, 9 966,96 zł rocznie.
| Skala | Liniowy | Ryczałt 3 % | |
|---|---|---|---|
| Składki społeczne | 5 474,16 | 5 474,16 | 5 474,16 |
| Składka zdrowotna | 5 190,48 (minimum) | 5 190,48 (minimum) | 9 966,96 |
| PIT | 2 943,10 | 9 373,72 | 6 886,27 |
| Razem | 13 607,74 | 20 038,36 | 22 327,39 |
Skala jest tu tańsza o 8 720 zł od ryczałtu: 30 000 zł dochodu idzie bez podatku, a ryczałt bierze 3 % od całych 240 000 zł przychodu, choć zostaje z nich tylko jedna czwarta.
Teraz ten sam sklep z dwa razy wyższą marżą: przychód ten sam, 240 000 zł, koszty 120 000 zł, dochód 120 000 zł. Ryczałt się nie zmienił — liczy się od przychodu — a skala i liniowy wzrosły razem z dochodem:
| Skala | Liniowy | Ryczałt 3 % | |
|---|---|---|---|
| Składki społeczne | 5 474,16 | 5 474,16 | 5 474,16 |
| Składka zdrowotna | 10 307,33 | 5 611,77 | 9 966,96 |
| PIT | 10 143,10 | 20 693,67 | 6 886,27 |
| Razem | 25 924,59 | 31 779,60 | 22 327,39 |
Stąd zasada dla handlu: ryczałt 3 % opłaca się, gdy koszty to mała część przychodu, czyli marża jest wysoka. Odsprzedaż z narzutem 20–30 % częściej wychodzi taniej na skali. Podatek liniowy przy niewielkim handlu przegrywa z obiema formami, bo nie ma kwoty wolnej 30 000 zł; ma sens, gdy dochód stale wyraźnie przekracza 120 000 zł, od których skala bierze 32 %. Marżę swojego sklepu policzysz w kalkulatorze marży, a przed wyborem formy policz wszystkie trzy kolumny na swoich liczbach albo poproś o to księgową.
Kiedy do podatków dochodzi VAT
Gdy sprzedaż w roku przekroczy 240 000 zł: od 1 stycznia 2026 roku to próg zwolnienia z VAT, wcześniej było 200 000 zł. W pierwszym roku limit liczy się proporcjonalnie do dni działalności. Przy części towarów zwolnienia nie ma od pierwszej złotówki, m.in. przy elektronice i komputerach sprzedawanych online. Stawki, zgłoszenie VAT-R i sprzedaż do innych krajów UE — w artykule rejestracja do VAT.
Jeśli dopiero sprawdzasz popyt, firmy można nie zakładać: działalność nierejestrowana pozwala sprzedawać do 10 813,50 zł przychodu na kwartał w 2026 roku bez ZUS-u, a PIT od takiego dochodu rozlicza się w zeznaniu rocznym. Jak liczy się ten limit w dropshippingu — w artykule dropshipping: co to jest i jak zacząć.
Jak wybrać formę opodatkowania: kolejność kroków
- Policz plan na rok: przychód, zakup towaru, reklamę, dostawę, najem — wszystko, co będzie kosztem.
- Znajdź stawkę ryczałtu dla swojej działalności według PKWiU: w handlu — 3 %, w usługach inna.
- Policz trzy kolumny według wzorów wyżej, z etapem ZUS, na którym będziesz.
- Sprawdź progi: 120 000 zł dochodu dla skali, 60 000 i 300 000 zł przychodu dla składki zdrowotnej na ryczałcie, 240 000 zł dla VAT.
- Wskaż formę w CEIDG przy rejestracji albo złóż oświadczenie do 20. dnia miesiąca po pierwszym przychodzie.
Najczęstsze pytania
Jakie podatki płaci JDG?
PIT według skali, liniowy lub ryczałt, składki społeczne ZUS, składkę zdrowotną i VAT, jeśli sprzedaż w roku przekracza 240 000 zł. Po ulgach minimum to 1 926,76 zł składek społecznych i od 432,54 zł zdrowotnej miesięcznie.
Jaką formę opodatkowania wybrać w 2026?
Tę, która na Twoich liczbach daje najmniejszą sumę PIT + ZUS + zdrowotna. W handlu przy niskiej marży zwykle wygrywa skala, przy wysokiej marży — ryczałt 3 %. Rachunek na tych samych liczbach — wyżej.
Co się bardziej opłaca: podatek liniowy czy ryczałt?
Zależy od marży. Ryczałt liczy się od przychodu i opłaca się, gdy kosztów jest mało, liniowy — od dochodu i ma sens przy dochodzie wyraźnie powyżej 120 000 zł.
Od jakiej kwoty opłaca się podatek liniowy?
Nie ma jednej kwoty: liniowy zaczyna wygrywać ze skalą dopiero, gdy duża część dochodu wpada w próg 32 %, czyli wyraźnie powyżej 120 000 zł. W naszym przykładzie przy dochodzie 120 000 zł liniowy jest wciąż o 5 855 zł droższy od skali.
Ile wynosi składka zdrowotna w 2026 roku?
Na skali 9 % dochodu, na liniowym 4,9 %, w obu przypadkach nie mniej niż 432,54 zł miesięcznie. Na ryczałcie stała: 498,35, 830,58 albo 1 495,04 zł zależnie od rocznego przychodu.
Jaka kwota dochodu jest wolna od podatku?
30 000 zł dochodu rocznie, ale tylko na skali: podatek 12 % zmniejsza się o 3 600 zł. Na podatku liniowym i ryczałcie kwoty wolnej nie ma.
Źródła
- Podatki.gov.pl, „Stawki i limity” (aktualizacja 15.12.2025): skala 12 % / 32 %, 3 600 zł, liniowy 19 %, stawki ryczałtu, limit 2 000 000 € — podatki.gov.pl.
- Podatki.gov.pl, „Odliczenie składek na ubezpieczenie zdrowotne PIT” (aktualizacja 24.06.2026) — podatki.gov.pl.
- Biznes.gov.pl, „Ile wynosi składka zdrowotna”: 432,54 zł, 4,9 %, kwoty na ryczałcie 2026 — biznes.gov.pl/pl/portal/001052.
- Biznes.gov.pl, „Jakie składki na ubezpieczenia społeczne płaci przedsiębiorca do ZUS”: podstawa 5 652 zł i składki 2026 — biznes.gov.pl/pl/portal/00274; ulga na start — 00285; preferencyjne składki — 00286.
- Biznes.gov.pl, „Jaki PIT dla firmy?”: termin zmiany formy opodatkowania — biznes.gov.pl/pl/portal/00172.
- Próg VAT 240 000 zł — biznes.gov.pl/pl/portal/00246; działalność nierejestrowana 10 813,50 zł na kwartał — biznes.gov.pl/pl/portal/00115.
Sprawdzono 31.10.2026.
Tom
Niedawno dowiedziałem się, że w Polsce obowiązuje specjalny system podatkowy dla przedsiębiorców indywidualnych. Czy ktoś może mi powiedzieć więcej szczegółów?